Kildalton Cross
en Chapel

De Reis is de Bestemming

Dit deel van Islay heeft een rijke geschiedenis te vertellen en onderweg zijn tal van historische overblijfselen te zien of te bezoeken, zowel langs de weg als verder landinwaarts. Denk aan de Standing Stone bij Kilbride Farm, Dunyvaig Castle bij Lagavulin, het voormalige pestdorp achter Callumkill Estate, Fairy Hill en natuurlijk Kildalton Cross en Chapel, de voormalige parochiekerk van Kildalton.

Pest, Priesters en Piraten

Vivien Martin schreef een prachtig artikel over dit deel van Islay met de titel Plague, Priests and Pirates on Islay (Pest, Priesters en Piraten op Islay). De reis is vaak net zo interessant als de bestemming, en dat geldt zeker voor een bezoek aan Kildalton Cross en Chapel.

De weg van Port Ellen naar de vervallen kerk van Kildalton, op zeven mijl afstand, is een van de mooiste van Islay. Eerst volgt de route een ruige kustlijn, waar de golven soms indrukwekkend breken tegen half onder water liggende rotsen. Daarna voert de weg door de aangename bossen van Kildalton, waar in de vroege zomer rode herten en damherten te zien zijn die ongestoord grazen en zich niets aantrekken van voorbijgangers.

Kildalton Cross

Het prachtige kruis van Kildalton is een van slechts twee nog rechtopstaande voorbeelden in Schotland van dit type kruis met een omringende ring. Het andere voorbeeld is St. Martin’s Cross op Iona. Dit type komt veel voor op de kruisstenen van het Pictische gebied, terwijl de meeste hoge kruisen in Ierland dezelfde vorm hebben. Wat betreft de versieringen is het Kildalton Cross echter duidelijker verwant aan de Schotse groep kruisen dan aan de Ierse. Het indrukwekkende hoge kruis werd in de 8e eeuw uit groen-grijze epidioriet gehouwen, afkomstig uit de nabijgelegen steengroeve van Port na Cille.

Versieringen op Kildalton Cross

Het Kildalton Cross is 2,65 meter hoog en heeft armen met een breedte van 1,32 meter. Ondanks zijn leeftijd zijn de reliëfs nog steeds goed zichtbaar. Op de oostzijde (gericht naar zee) staan bovenaan twee engelen afgebeeld, met daaronder David die vecht met een leeuw. Verder naar beneden zie je twee vogels die zich voeden met een tros druiven en op de schacht een afbeelding van de Maagd Maria met Kind en engelen. Op het rechter zijpaneel wordt Abraham afgebeeld die op het punt staat Isaak te offeren, terwijl op het linker paneel Kaïn zijn broer Abel vermoordt. De centrale knop op de westzijde wordt omringd door zeven kleinere knoppen die verweven zijn met slangen. In de armen van het kruis zijn vier leeuwen verwerkt (allemaal met beschadigde koppen), eveneens verweven met slangen, vergelijkbaar met de decoraties op de schacht van St. Martin’s Cross op Iona.

Kildalton Chapel

Kildalton Chapel diende als kerk voor de middeleeuwse parochie van Kildalton, die een onafhankelijke parochie was onder het beschermheerschap van de bisschoppen van de Eilanden. De kapel werd gebouwd aan het einde van de 12e of het begin van de 13e eeuw. Het gebouw zoals we het vandaag zien, is gedeeltelijk gerestaureerd, hoewel enkele originele elementen in het interieur nog zichtbaar zijn, waaronder de resten van de piscina (wastafel voor liturgisch gebruik) en de aumbry (muurnis voor kerkelijke voorwerpen). Het gebouw bleef in gebruik tot het einde van de 17e eeuw, waarna de diensten in Lagavulin werden gehouden.

Een ander bijzonder kenmerk van de kapel en het kerkhof zijn de prachtige gebeeldhouwde stenen en grafplaten. Alle grafstenen en kruisen worden uitvoerig beschreven in Robert Grahams boek Carved Stones of the Parish of Kildalton.

Een Bezoek aan Kildalton Cross en Chapel

Wanneer je over het terrein van deze indrukwekkende plek wandelt, is het moeilijk voor te stellen dat het Kildalton Cross ongeveer 1.400 jaar geleden werd vervaardigd. De locatie en het omliggende landschap zien er waarschijnlijk nog vrijwel hetzelfde uit als destijds. Als je Kildalton bezoekt, zorg er dan voor dat je het kleine heuveltje achter de kapel beklimt. Het uitzicht vanaf daar over het kapelterrein en het omliggende landschap is adembenemend.

Het Dievenkruis

Buiten het kerkhof staat een eenvoudig laatmiddeleeuws kruis, mogelijk opgericht door een vooraanstaand persoon die het, nog tijdens zijn leven, liet plaatsen als plek voor persoonlijk gebed en voor het heil van zijn eigen ziel. Omdat dit kruis echter buiten gewijde grond staat, ontstond in de loop der tijd het verhaal dat hier een misdadiger begraven zou liggen. Daarom kreeg het de bijnaam ‘Het Dievenkruis’.

Ardmore Wandeling

Wanneer je Kildalton bezoekt, zul je waarschijnlijk opmerken dat het pad daar niet eindigt. Enkele meters verder bevindt zich de toegangspoort tot Ardmore House met een bord waarop staat dat het een privéweg is. Dit betekent dat je er niet met de auto mag rijden, maar wandelen is wel toegestaan.

Het pad voert je door prachtig bosgebied met oude, met mos begroeide eiken- en berkenbomen. Het hoofdpad leidt naar Ardmore House, maar als je na ongeveer een halve mijl links aanhoudt, daal je af naar de kust. Je kunt ook een ander pad naar links nemen en vanaf een van de kleine heuvels genieten van het bos en de omgeving.

Er is volop wild te zien, waaronder damherten, buizerds, scholeksters, fazanten en diverse zangvogels. Voor de terugweg moet je dezelfde route teruglopen. De meer avontuurlijke wandelaars kunnen langs de kust verder lopen richting Claggain Bay.